Ғылыми жобалар
Гранттық қаржыландыру жобалары
Университетішілік жобалар
Гранттық қаржыландыру жобалары
2025 жылғы жобалар
AP19174589 «Платина негізіндегі өтпелі металдардың дихалкогенидтерінің атомдық және электрондық қасиеттеріне ақаулардың әсері»
Жобаны іске асыру мерзімі: 2023 – 2025 жылдар
Жоба жетекшісі: Жусупбеков К.
Бұл жобаның мақсаты тығыздық функционалының теориясын (ТФТ) және сканерлеуші туннельдік микроскопияны/спектроскопияны (CTM/CTC) қамтитын, кешенді теориялық және эксперименттік тәсілдердің көмегімен нөлдік (0D) және бір өлшемді (1D) ақауларды зерттеу болып табылады. Атап айтқанда, бұл зерттеу Pt негізінде өтпелі металлдардың дихалкогенидтеріне (ӨМД) бағытталған.
Жобаның мақсатына жету үшін, келесі міндеттерді орындау қажет:
1. 77 К температура кезінде пикометрлік дәлдікпен CTM-ның көмегімен, Pt негізінде ӨМД-нің атомдық құрылымын зерттеу.
2. 77 К температура кезінде миллиэВ дәлдікпен CTC-ның көмегімен, Pt негізінде ӨМД-нің электрондық қасиеттерін зерттеу.
3. 77 К температура кезінде Pt негізінде ӨМД-де жоғары дәлдікпен нүктелік ақаулардың (кванттық жүйелердің) кескінің алу.
4. ТФТ қолдану арқылы моделдеудің көмегімен жоғары дәлдікпен ақаулардың алынған кескіндерін сипаттау
5. Pt негізінде ӨМД-де шектік күйлерді зерттеу, олардың шектік күйлердің пайда болуына әсерін түсіну үшін, жоғары дәлдікпен бір қабатты және көп қабатты қадамдарда CTC өлшемдерін орындау.
6. Тәжірибе нәтижелерін толық түсіну үшін, түрлі шекті күйлердің ТФТ есептеулерін орындау.
AP19678668 «Discord цифрлық платформасы базасында ауылдық шағын жинақты мектеп мұғалімдерін қашықтан кәсіби оқытудың интерактивті (интербелсенді) бағдарламасын әзірлеу»
Жобаны іске асыру мерзімі: 2023 – 2025 жылдар
Жоба жетекшісі: Абыканова Б.Т.
Жоба мақсаты - ауылдық шағын жинақ мектеп мұғалімдерінің кәсіби даму процесіндегі қиындықтарын зерттеу және оларды Discord платформасында қашықтан қол жеткізу мүмкіндігі арқылы шешу үшін модульдік цифрлы ресурстар әзірлеу.
Жобаның мақсатына жету үшін келесі міндеттер қойылады:
1) Шетелдік және отандық тәжірибеге сүйене отырып, ауылдағы ШЖМ мұғалімдерінің кәсіби біліктілігін арттыру, оқытудың ерекшеліктері туралы state-of-the-art әдебиеттерге шолу жасау;
2) ШЖМ мұғалімдерінің кәсіби дамуының қиындықтарына, қолданыстағы тәсілдерге, олардың жіктелуіне және сипаттамасына сандық және сапалық талдау жүргізу;
3) Теориялық және әдістемелік материалдармен, соның ішінде видео сабақтармен олардың қажеттіліктеріне сәйкес ШЖМ мұғалімдерінің біліктілігін арттырудың модульдік бағдарламасын әзірлеу;
4) ШЖМ мұғалімдерін қашықтықтан оқыту процесін ұйымдастыру моделін әзірлеу;
5) Қашықтан Discord цифрлық платформасында материалдарды орналастыру және әдістеме, сондай-ақ ынтымақтастық, байланыс және дамыту форматын нақтылайтын эксперименттік оқыту курсын өткізу;
6) Бейресми білім беру бағдарламалары арқылы цифрлық дағдыларды оқыту тәжірибесін тарату үшін ауылдық ШЖМ мұғалімдерінің модульдік кәсіби біліктілігін арттыру әдістерін апробациялау және енгізу бойынша ғылыми-әдістемелік ұсыныстар әзірлеу.
AP19678865 «Болашақ мұғалімнің кәсіби дайындығында STEM технологиялары негізінде физикалық есептерді шешуді үйрету процесін оңтайландыру»
Жобаны іске асыру мерзімі: 2023 – 2025 жылдар
Жоба жетекшісі: Жусупкалиева Г.К.
Жобаның мақсаты - мұғалімді даярлау жүйесінде оқушылардың зерттеу дағдыларын қалыптастыруға бағытталған физика бойынша есептердің оңтайлы мазмұнын, оларды шешудің әдістері әзірлеу.
Жобаның міндеттері
1. Танымдық қызығушылықты дамытудағы және зерттеу дағдыларын қалыптастыруда физикалық есептердің рөлі мен орнының теориялық талдауы.
2. Физика ғылымында және есептерді шешуді үйрену процесінде математикалық белгінің рөлінің маңыздылығын негіздеу.
3. Білім берудегі STEM тәсілін іске асыру мақсатында физикалық есептер жүйесін әзірлеу:
- сапалы есептер;
- ситуациялық есептер;
- пәнаралық байланыстары бар есептер
4. Болашақ мұғалімдерді даярлаудың білім беру бағдарламасында " Физика есептерде" элективті курсының бағдарламасын әзірлеу.
5. Зерттеу тақырыбы бойынша оқу-әдістемелік құрал әзірлеу
6. Есептерді шешу үшін басшылық бойынша электрондық оқу бағдарламасының білім беру контентін (мазмұнын) әзірлеу.
AP19679897 «Мұнай коксын өндіру процесін басқару үшін интеллектуалдандырылған шешім қабылдау жүйесін әзірлеу»
Жобаны іске асыру мерзімі: 2023 – 2025 жылдар
Жоба жетекшісі: Асанова Б.У.
Жобаның мақсаты зерттеу нысаны - БКҚ негізгі агрегаттарының математикалық модельдерін бастапқы ақпараттың айқынсыздығы жағдайында құру және құрылған модельдер көмегімен зерттеу нысанының жұмыс режимдерін ШҚТ, эксперттердің айқын емес ақпарат түрінде тұжырымдалатын білімі, тәжірибесі мен түйсігі негізінде шешім қабылдау есептерін шешудің эвристикалық тәсілдерін әзірлеп, олардың негізінде инновациялық ИШҚҚЖ жасақтап, практикада қолдануға ұсыну.
Қойылған мақсатқа қол жету үшін келесі жобада келесі зерттеу міндеттері қойылады және шешіледі:
– баяу кокстеу қондырғысы мысалында ХТЖ агрегаттарының модельдерін түрлі бастапқы ақпарат негізінде құру әдістемесін жасақтау;
– әзірленген әдістеме негізінде зерттеу нысанының негізгі агрегаттарының (құбырлы пештердің, К-1 негізгі ректификациялау колоннасының, кокстеу реакторлварының) математикалық модельдері жүйесін құру;
– құрылған БКҚ негізгі агрегаттарының модельдерін көмегімен қондырғының тиімді басқару үшін, оның агрегаттарының оптималды жұмыс режимдерін таңдау үшін шешім қабылдау есептерін математикалық тұжырымдау және оларды шешудің эвристикалық алгоритмдерін жасақтау;
– ХТЖ жұмыс режимдерін жүйелі модельдеу арқылы оптимизациялау үшін құрылған эвристикалық тәсілдемесін БКҚ оптималды жұмыс режимдерін таңдау бойынша шешім қабылдауда қолдануға ұсыну;
интеллектуалдандырылған шешім қабылдауды қолдау жүйесінің құрылымы мен негізгі функционалды блоктарын жасақтау.
AP22685192 Бұлттық есептеулер және IoT технологиясының интеграциясы негізінде мұғалімдердің даярлықтарын жетілдіруге арналған цифрлық портал әзірлеу
Жобаны іске асыру мерзімі: 2024 -2026 жылдар
Жоба жетекшісі: Мухамбетова М.Ж.
Жобаның мақсаты бұлттық есептеулер және IoT технологиясының интеграциясы негізінде информатика пәні және STEM білім беру саласын жүзеге асыруға ынталы жаратылыстану пәндері мұғалімдерінің даярлықтарын жетілдіруге арналған цифрлық портал әзірлеу.
Жобаның міндеттері:
- Бұлттық есептеулер және IoT технологиясының интеграциясы бойынша мұғалімдердің даярлық деңгейін анықтау үшін сауалнама жүргізу.
- Заттар интернетін жүзеге асыруға арналған Ubidots Platform, Arduino IoT Cloud, ThingSpeak, AWS IoT бұлттық платформаларының ерекшеліктеріне салыстырмалы талдау жасау.
- Arduino, Raspberry Pi және ESP32 платаларының аппараттық-бағдарламалық мүмкіндіктерін қолданып IoT құралдарын баптау және бағдарламалау.
- Датчиктерден алынған деректер мен Ubidots Platform, Arduino IoT Cloud бұлттық ресурстарын байланыстыру процедураларын жазу. Жинақталған DataSet деректер жиынын қашықтағы бұлттық сервер көмегімен талдау және визуализациялау.
- Цифрлық порталдың моделін жобалау және архитектуралық құрылымын нақтылау. Қолданушыларға арналған порталдың клиенттік бөлігінің бағдарламасын және мұғалімдердің цифрлық контентті меңгеру динамикасын бақылау ортасын әзірлеу.
- Жергілікті және бұлттағы серверлерді қолданып цифрлық порталдың серверлік бөлігін бағдарламалау. CRUD процедуларын құру, қауіпсіздік транзакцияларын жазу, клиенттік және серверлік бөлімдерді байланыстыру.
- Сыртқы ортадан қосылған және виртуалды IoT нысандарын оқитын, жинақталған деректерді бұлттағы серверге жіберетін визуалды орта әзірлеу және цифрлық порталға кіріктіру.
- Бұлттық есептеулер және IoT технологиясының интеграциясын оқыту әдістерін нақтылау, цифрлық дидактикалық қамтамалар, STEM жобаларының әдістемесін даярлау.
- Цифрлық порталды тестілеу және жүзеге асыру. Цифрлық порталды қолданушыларға арналған нұсқаулық әзірлеу.
- Цифрлық порталды қолданушы мұғалімдердің нәтижелері бойынша талдау жасау.
AP22685531 Өзара келісімді потенциалы бар интегралданатын модельдерді зерттеу
Жобаны іске асыру мерзімі: 2024 -2026 жылдар
Жоба жетекшісі: Тайшиева А.Г.
Жобаның мақсаты - солитон теориясының шеңберінде өзара келісімді потенциалы бар интегралданатын модельдерді зерттеу.
Жобаның мақсатына жету үшін келесі міндеттер қойылады:
• Гейзенберг ферромагниттік теңдеулерінің жалпыламалары мен өзара келісімді потенциалы бар интегралданатын модельдер арасындағы байланысты зерттеу.
• Гейзенберг ферромагниттік теңдеуінің жалпыламаларының интегралданатындығын анықтау.
• Өзара келісімді потенциалы бар интегралданатын модельдердің калибрлік эквиваленттілігін орнату.
• Өзара келісімді потенциалы бар интегралданатын модельдердің нақты шешімдерін алу.
AP23490925 Қазақстанда қауіпсіз су, санитария, су жүргізу жүйелері үшін жасанды интеллект пен машиналық оқытуды пайдалана отырып тұрақты даму мақсатына қол жеткізу
Жобаны іске асыру мерзімі: 2024 -2026 жылдар
Жоба жетекшісі: Тусупова К.М.
Зерттеудің мақсаты - Атырау қаласын қауіпсіз ауыз сумен қамтамасыз ету және су жеткізу жүйелерінің және ТДМ 6.1., 6.2. және 6.3. бірлескен міндеттеріне қол жеткізу үшін, Атырау облысындағы сумен жабдықтау және су жеткізуді басқарудың ауылдық жағдайындағы тұрақтылығын бағалау және мониторинг жасау үшін кешенді құрал әзірлеу болып табылады.
Мынадай міндеттер қойылды:
1) орталықтандырылған сумен жабдықтау және су жеткізу жүйелерін (СЖЖ), орталықтандырылмаған сумен жабдықтау және санитария жүйелерін бағалау үшін пайдаланылатын тәуекелдерді бағалау құралдарына шолу жүргізу және критерийлерді әзірлеуде Атырау қаласы мен ауылдық аудандардың СЖЖ бағалау үшін неғұрлым қолайлы құралдарды айқындау;
2) 1-тапсырмадан таңдалған құрал негізінде техникалық, экологиялық, химиялық-технологиялық, медициналық және басқа аспектілерді қоса алғанда, ағынды суларды тазарту және жеткізу жүйелерінің ағымдағы жағдайын бағалау;
3) су мен сарқынды су көлемінің ықтимал ұлғаюына сұранысты және қала мен ауылдық жағдайларда қолданыстағы сумен жабдықтау және кәріз жүйесін кеңейту қажеттілігін айқындау және бағалау;
4) машиналық оқытудың инновациялық жүйелерін пайдалана отырып, Атырау қаласы мен ауылдық жерлерге арналған тұрақты сумен жабдықтау және кәріз жүйесінің кеңейтілген моделін әзірлеу. Ол ағынды суларды тазарту кезінде айналмалы экономика принциптеріне негізделеді және ауыз суды қауіпсіз басқару және санитарияны қауіпсіз басқару принциптерін ескереді;
5) Жасанды интеллект (ЖИ) пен машиналық оқытудың кешенді құралын, сондай-ақ сумен жабдықтау және су жеткізу жүйелерінің, және де Атырау облысындағы санитарияны басқару жүйелерінің тұрақтылығын бағалау мен мониторинг жүргізу үшін шешімдер қабылдау, және нәтижелерді барлық Қазақстан көлемінде кеңейту.
AP25795485 «Батыс Қазақстан ономастикалық кеңістігіндегі гидронимдердің лингвокогнитивті сипаты»
Жобаны іске асыру кезеңі: 2025-2027 жылдар
Жоба жетекшісі: Дауткулова А.К.
Жобаның мақсаты - Батыс Қазақстан ономастикалық кеңістігіндегі байырғы гидронысандардың орналасқан жерін халықтық атаулар негізінде айқындау, қалпына келтіру, жаңғырту, лингвокогнитивтік сипатын ашу. Олардың этнологиялық, ұлттық мәдени кеңістіктегі рөлін анықтау.
Жобаның мақсатына жету үшін келесі негізгі міндеттер қойылды:
- Батыс Қазақстан макро- және микрогидронимдеріндегі ұлттық, мәдени, этнотілдік кодтарды ашу;
- Уикипедия ашық энциклопедиясына Батыс Қазақстан гидронимдерінің лингвокогнитивті сипаты туралы ақпараттар жүктеу арқылы қалың көпшілікке насихаттау;
- Зерттеу жобасы аясында Батыс Қазақстан гидронимдерінің жиілігін анықтау;
- Географиялық карта бойынша байырғы гидронимдер мен жаңа гидронысан атауларын салыстырмалы зерттеу жасау;
- Гидронимдерге қатысты ақпараттық-деректік базаны құру бағытында аймақтық экспедицияларға шығу;
- Батыс Қазақстан гидронимдері туралы ақпараттарды QR кодқа салып, электронды нұсқасын облыстық ономастика басқармасына ұсыну;
- Батыс Қазақстан ономастикалық кеңістігіндегі гидронимдердің танымдық, этнолингвистикалық, лингвомәдени, семиотикалық, перцептивтік, психоаталымдық, прецеденттілік қасиеттерінің ұлттық мәдени сипаттары тұрғысынан зерттеу;
- Табиғи апат, су тасқыны салдарының алдын алу үшін, Батыс Қазақстан гидронимдерінің ертедегі арнасына қатысты ақпараттарды жинап, жинақталған деректерге когнитивтік талдау, статистикалық лингвистика әдістерін қолдану арқылы анализ және синтез жасау.
AP25796073 «Жасанды интеллект принциптеріне негізделген қашықтықтан оқыту платформасын құру әдістемесін әзірлеу»
Жобаны іске асыру кезеңі: 2025-2027 жылдар
Жоба жетекшісі: Рахметов М.Е.
Жобаның негізгі мақсаты – білім сапасын арттыру және оқу бағдарламаларын заманауи технологиялық талаптарға бейімдеу мақсатында оқу үдерісін автоматтандыруға арналған қашықтықтан білім беру платформасын құру әдістемесін жасанды интеллект (AI) принциптеріне негіздеу.
Жобаның міндеттері:
1. Қолданыстағы қашықтықтан оқыту платформаларына олардың ерекшеліктерін, артықшылықтары мен кемшіліктерін анықтау мақсатында теориялық талдау жүргізу.
2. Жасанды интеллект принциптеріне негізделген қашықтықтан оқыту платформасының тұжырымдамалық және техникалық архитектурасын құру.
3. Жасанды интеллект принциптеріне негізделген қашықтықтан оқыту платформасын құру бойынша болашақ мамандарды даярлаудың модельін әзірлеу.
4. Әзірленген әдістеме мен платформаны білім беру бағдарламаларының нақты талаптары мен қажеттіліктеріне бейімдей отырып, білім беру үдерісіне енгізу.
5. Жасанды интеллект принциптеріне негізделген қашықтықтан оқыту платформасын құру әдістемесінің тиімділігін бағалау мақсатында эксперименттік жұмыстар жүргізу және қорытындылау.
AP26101249 «Мектептегі білім беруді тиімді және қауіпсіз геймификациялау тұжырымдамасын әзірлеу»
Жобаны іске асыру кезеңі: 2025-2027 жылдар
Жоба жетекшісі: Идрисов С.Н.
Жобаның мақсаты – Қазақстанның мәдени және білім беру контекстін ескере отырып, мектептік білім берудің тиімді және қауіпсіз геймификациясының тұжырымдамасын әзірлеу. Жоба білім беру процесіне психологиялық қауіпсіздік, киберқауіпсіздік және оқыту тиімділігін ескере отырып, ойын механикаларын бейімдеу мен классификациялауға бағытталған жан-жақты теориялық базаны құруға бағытталған.
Жобаның міндеттері:
1) Білім берудегі геймификация бойынша бар зерттеулерге терең талдау жүргізу және тиімді және қауіпсіз геймификацияның егжей-тегжейлі моделін әзірлеу.
2) Геймификацияда қандай элементтерді қолдануға болатынын түсіну үшін мультимедиялық тұтыну мектеп оқушыларының зейіні мен белсенділігіне қалай әсер ететінін зерттеу.
3) Танымал мобильді ойындарды зерттеп, білім беру мақсатында бейімделетін ойын механикасын анықтау
4) Білім беруде геймификацияны қауіпсіз пайдалану үшін нақты принциптерді әзірлеу.
5) Әзірленген геймификация моделі негізінде білім беру платформасының бірінші нұсқасын жасау.
6) Платформаны нақты жағдайларда сынау және алынған нәтижелер негізінде қажетті өзгерістерді енгізу.
7) Оқушылардың оқуы мен мотивациясына геймификацияны қолданудың ұзақ мерзімді әсерін бағалау.
8) Зерттеу нәтижелерін педагогикалық қоғамдастыққа масштабтау. Ұжымдық монографияны дайындау. Scopus базасында индекстелген монография тарауының басылымын дайындау.
AP26100713 «Экологиялық және инфрақұрылымдық мәселелерді шешу үшін екіншілік полимерлер мен лигнинді пайдалану арқылы төзімді асфальт-бетон жабындарын әзірлеудің іргелі негіздері»
Жобаны іске асыру кезеңі: 2025-2027 жылдар
Жоба жетекшісі: Шамбилова Г.К.
Жобаның мақсаты - қайта өңделген полимерлер (ПП, ПЭ) мен лигнинді қолдана отырып, климаттық және механикалық әсерлерге төзімді жаңа асфальт-бетон жабындарын жасаудың іргелі негіздерін әзірлеу. Бұл жоба пластик қалдықтарын қайта өңдеу мәселелерін шешуге және жол жабындарының беріктігін арттыруға бағытталған. Жобаны жүзеге асыру Қазақстанның жол инфрақұрылымын жақсартуға, пластик қалдықтарын кәдеге жарату арқылы экологиялық жүктемені азайтуға, сондай-ақ құрылыс саласында биоматериалдарды пайдалануды ынталандыруға мүмкіндік береді.
Жобаның міндеттері:
- Модификацияланған битумдық композициялардың рецептурасын әзірлеу. Жоба құрамына қайта өңделген және бастапқы полимерлер (ПП және ПЭ) мен лигнинді енгізу арқылы ұзақ мерзімді және берік асфальт жабындарын жасауды көздейді. Бұл жабындардың пайдалану қасиеттерін жақсартуға мүмкіндік береді. Полимерлер мен лигниннің асфальт композицияларының механикалық қасиеттеріне әсері зерттеледі. Реологиялық сынақтар ротациялық вискозиметрия және динамикалық механикалық талдау әдістерімен, сондай-ақ адгезия мен когезияны зерттеу арқылы бағаланады.
- Композициялардың реологиялық және термомеханикалық қасиеттерін зерттеу. Қоспалардың реологиялық мінез-құлқы мен температураның өзгеруіне төзімділігіне әсерін талдау үшін тәжірибелік зерттеулер жүргізіледі. Бұл зерттеулерге ТГА, ДСК, ДТМА, ДМА, морфологиялық талдау, оптикалық және электронды микроскопия, ИҚ-спектроскопия және қоспалардың ұшпа компоненттерін талдау кіреді. Бұл әдістер материалдардың жылу кеңею коэффициенттерін қоса алғанда, реологиялық, термомеханикалық және пайдалану сипаттамаларын егжей-тегжейлі зерттеуге мүмкіндік береді.
- Оптималды құрамдарға арналған зертханалық регламентті құру. Бұл кезең қайта өңделген пластиктер мен лигнинді қолдана отырып, асфальт-бетондарды дайындау және модификациялау әдістерін сипаттайтын егжей-тегжейлі регламентті әзірлеуді қамтиды. Регламент материалдарды дайындау және сынақтан өткізу кезеңдерін, сондай-ақ әртүрлі климаттық жағдайларда қажетті оңтайлы сипаттамаларға қол жеткізуге арналған технологиялық параметрлерді анықтайды.
- Модификацияланған асфальт-бетон жабындарын климаттық сынақтан өткізу. Материалдардың температураның күрт ауытқуы, жоғары температура, жоғары ылғалдылық және ультракүлгін сәулелену жағдайларындағы беріктігін бағалау үшін сынақтар ұйымдастырылады. Бұл сынақтар жабындардың қартаюға төзімділігін және қоспалардың климатқа төзімділігіне әсерін анықтайды.
- Әртүрлі климаттық аймақтарға арналған асфальт-бетондарды дайындау бойынша ұсыныстар әзірлеу. Міндет әртүрлі климаттық аймақтарда пайдалануға бейімделген асфальт-бетондарды дайындауға арналған толтырғыштардың фракциялық құрамын іріктеу және оңтайлы компоненттерді анықтауға арналған ұсыныстарды әзірлеуден тұрады.
- Модификацияланған битумдық композициялардың қасиеттерінің деректер базасын жасау. Зерттеулер барысында алынған материалдардың физика-химиялық және реологиялық қасиеттері туралы мәліметтер жүйеленіп, деректер базасына енгізіледі. Бұл жол саласында ғылыми зерттеулер мен тәжірибеде инженерлер мен ғалымдарға көмектесетін құнды ресурс болады.
Университетішілік жобалар
Мемлекеттік тапсырысты іске асыру аясында ғылыми зерттеулер үшін сатып алуға жоспарланған тауарлардың, жұмыстардың, көрсетілетін қызметтердің тізбесі
BR28713197 «Каспий тұрақты инновациялар орталығы: өңірдің неғұрлым экологиялық болашаққа көшуi үшін баламалы шешімдерді ғылыми-академиялық ілгерілету».
Бағдарлама Мемлекет басшысы Қ.Қ. Тоқаевтың ҚР Президенті жанындағы Ғылым және технологиялар жөніндегі Ұлттық кеңестің 12.04.2024 ж., №24-01-12. 1 отырысында (4.4-т. "бағдарламалық-нысаналы қаржыландыру шеңберінде ЖОО-лардың зерттеу компонентін дамыту, оның ішінде: академиялық шеберлік орталықтарын құруды кезең-кезеңімен жүзеге асыру үшін").
Мақсаты: Каспий маңы өңірінің интеграцияланған және орнықты инновациялық дамуын қамтамасыз ету үшін ғылыми-зерттеу және технологиялық орталық құра отырып, урбоэкожүйелерде қауіпсіздікті қамтамасыз ету үшін құрамында күкіртсутегі бар және күкіртті газдарды, полипропилен негізіндегі инновациялық Композициялық материалдарды тазарту жөніндегі жаңа материалдар мен құрылғыларды жасауға бағытталған инновациялық технологияларды әзірлеу.
Бағдарламаның міндеттері
1. Күкіртті Композициялық материалдарды ала отырып, құрамында күкіртсутегі бар газдарды, мұнай шламдарын кәдеге жаратудың инновациялық технологиясын әзірлеу.
- технологиялық газ құрамының әсерін, кәдеге жаратудың қолданыстағы тәсілдерін және жаңа функционалды материалдарды әзірлеуді талдау;
- амин ерітіндісі мен сұйық көмірсутек фракциясының екілік қоспасының құрамының қышқыл компоненттерді жою тиімділігіне әсерін зерттеу;
- газдардан қышқыл компоненттерді тазарту бойынша технологиялық блок-схеманы әзірлеу;
- сусыздандыру, термолиз және залалсыздандыру сатыларымен күкірті бар қалдықтар мен мұнай шламдарын кәдеге жарату үшін гелиоқондырғы жасау;
- оңтайлы температура мен уақыт параметрлерін ескеретін күкіртті балқыту әдістемесін әзірлеу;
- күкірт композициялық материалдарын, күкірт қышқылын және т. б. алу үшін күкірт қалдықтарын дайындау, өңдеу және кәдеге жарату бойынша зертхана құру.;
- әзірленген технологиялардың тиімділігін бағалауды жүргізу; өндіріске кен орындарында энергетикалық отын, құрылыс индустриясы үшін күкірт композицияларын алуды енгізу.
2.ТДМ (2,6,11,12,13,15) міндеттеріне қол жеткізу үшін тұтынылатын ресурстар көлемін қысқарту, қоршаған ортаның жай-күйін жақсартуға ықпал ететін биоматериалдарды қайта қолдану жөніндегі технологияларды әзірлеу.
- урбоэкожүйе жағдайында ластаушы заттар мен түзілетін қалдықтар шығарындыларының пайда болу көздерін мониторингілеу;
- күкірт қосылыстарының, ауыр металдар мен мұнай өнімдерінің құрамына су мен топырақтың химиялық құрамын талдау;
-құрамында күкіртсутегі бар табиғи және сарқынды суларды сорбенттерді пайдалана отырып физика-химиялық әдістермен тазарту бойынша жаңа техникалық шешімдер тұжырымдамасын әзірлеу;
-құрғақ климаты бар аймақтарда топырақсыз жағдайларда (гидропоника, аэропоника және аквапоника) өсімдік дақылдарын өсіру бойынша ұсыныстарды тұжырымдау;
- экология және қоршаған ортаны қорғау зертханасын құру;
- экожүйелерді қорғау саласында инновациялық технологиялар мен тиімді шешімдерді әзірлеу.
3.Өнімділікті, тиімділікті және қауіпсіздікті жақсартуға бағытталған робототехника мен мехатроникада инновациялық шешімдерді құру және технологияларды әзірлеу.
- адаптивті модельдер жасау үшін динамикалық өзгеретін ортада шектеулі деректер жағдайында роботтарды басқару алгоритмін жасау;
-роботтардың функционалдық міндеттерін, үйлесімділігі мен интеграциясын ескеретін сенсорлардың құрылымын, интерфейстерін және аппараттық-бағдарламалық компоненттерін жобалау;
- роботтың әртүрлі жағдайларда жұмыс істеуі үшін сенсорлық жүйелерді жасаңыз;
- жүйенің міндеттерін және архитектураны жобалауды анықтай отырып, мехатроникалық және электронды компоненттерді біріктіретін роботтардың прототиптерін жасау;
- өнеркәсіптік робототехника зертханасын құру;
- роботтардағы механикалық және электронды компоненттерді біріктіру үшін әдістемелік ұсыныстар әзірлеу.
4.ПП негізінде инновациялық Композициялық материалдарды, оның ішінде әртүрлі сипаттағы қоспалармен толтырылған материалдарды әзірлеу.
- пп-ны қайта өңдеудің қолданыстағы технологияларына олардың шектеулері мен оңтайландыру мүмкіндіктерін анықтау мақсатында мониторинг жүргізу;
-пп, целлюлоза қоспалары, лигнин және басқа гетерополимерлер түрлерінің құрамын зерттеу және сипаттамаларын анықтау;
- ПП негізінде экологиялық тұрақты және экономикалық тиімді композиттер жасау үшін қайталама және биополимерлік қоспалардың әлеуетін анықтау;
- Композициялық материалдарды әзірлеу бойынша зерттеулердің перспективалық бағыттарын, оларды өнеркәсіпте қолдануды анықтау;
- әртүрлі температуралар үшін Композиттердің реологиялық қасиеттері мен морфологиясын зерттей отырып, полимер матрицасына толтырғыштарды енгізу әдістерін әзірлеу;
-3D басып шығару үшін шикізат ретінде PP қолдану үшін полимердің кристалдылық дәрежесін басқару механизмін әзірлеу;
- ПП қасиеттерін өзгерту үшін табиғи қоспаларды қолдану бойынша ұсыныстар әзірлеу;
- ПП-ның әртүрлі толтырғыштармен өзара әрекеттесу механизмдерін сипаттайтын математикалық модельдерді құру тәсілдерін қалыптастыру;
- жаңа композициялық материалдарды әзірлеудің, талдаудың, тестілеудің толық циклін қамтамасыз ететін полимерлі материалдарды зерттеуге арналған жабдықпен жабдықталған зертхана құру;
5.Биотехникалық әдістермен өсімдік және Жануарлар шикізатынан құнды компоненттерді алу технологиясын әзірлеу.
- өсімдіктердің өсу стимуляторларының өсімдіктердің өнімділігі мен қолайсыз жағдайларға төзімділігіне әсерін талдау;
- жаңа технология бойынша Жем алу үшін микроорганизмдер мен қайталама шикізатты пайдалана отырып, балық азығының құрамына талдау жүргізу;
- зерттелетін өсімдіктер мен тірі балық тағамдарының өсу стимуляторларының әсерінен өну энергиясының параметрлерін зерттеу;
- пайдалы микроорганизмдерді пайдалана отырып, жоғары сапалы өсімдік шикізаты мен тұқымын, балық азығын алудың инновациялық технологияларын әзірлеу;
- дәрілік және эфир майы шикізатының құрамын, микроорганизмдердің морфологиялық, биохимиялық, физиологиялық қасиеттерін жоғары сапалы тұқымдар мен олардың шикізат массасын құрғақ жағдайда ала отырып зерделеу бойынша Биотехнология зертханасын құру;
- әзірленген инновациялық технологиялардың экономикалық тиімділігін бағалау;
- өндіріске микроорганизмдер мен қайталама шикізатты пайдалануға негізделген зығыр, техникалық қарасора және қамыс өсірудің, кәмелетке толмағандар мен ересектерге бекіре тұқымдас балықтардың және басқа да балық түрлерінің жемін дайындаудың әзірленген агротехникалық технологияларын енгізу.
Өтініш беру кезеңіндегі 1-5 тапсырмалардың TRL (2025):
А санаты: TRL-2. Техникалық тұжырымдама - әзірленіп жатқан технологияның негізгі элементтері анықталды. Эксперименттің кезеңдері анықталды. Қолданылатын құралдар мен инфрақұрылым анықталды.
Нәтижесі: зерттеу объектілерін зерттеу нәтижелерін сипаттайтын ғылыми мақалалар жарияланады.
Бағдарламаны іске асырудың аралық кезеңіндегі 1-5 міндеттердің TRL (2026 ж.):
А санаты: TRL-4. Технологияның орналасу үлгісін әзірлеу арқылы тұжырымдаманы растау-қайталама деректерді қолдау бұрын алынған бастапқы деректерді толықтырады. Құру әдісі мен процесінің интеграцияланған негізгі компоненттері жақсы жұмыс істейді және тұрақты.
Нәтижесі: технологияның зертханалық прототипі және авторлық құқық объектілері алынады.
TRL тапсырмалары1-5 бағдарламаны іске асырудың соңғы кезеңінде (2027 ж.):
Санат: TRL-7. Нақты пайдалану жағдайларында қолданыстағы жүйелердің құрамында жүйенің прототипін көрсету-шындыққа сәйкес келетін жағдайларда толық ауқымды толық функционалды прототипті тестілеу.
Нәтижесі: құрылған зертханалар ғылыми жобаларды өндіріске дейінгі деңгейлерге жету үшін насихаттау алаңдары болады.
Аталған стратегиялық міндеттерді шешу үшін, ғылыми-техникалық бағдарлама 5 бағыттан тұрады:
Бағыт 1. Күкіртті композициялық материалдарды ала отырып, құрамында күкіртсутегі бар газдарды, мұнай шламдарын кәдеге жаратудың инновациялық технологиясын әзірлеу;
Бағыт 2. ТДМ (2, 6, 11, 12, 13, 15) міндеттеріне қол жеткізу үшін тұтынылатын ресурстар көлемін қысқарту, қоршаған ортаның жай-күйін жақсартуға ықпал ететін биоматериалдарды қайта қолдану жөніндегі технологияларды әзірлеу;
Бағыт 3. Өнімділікті, тиімділікті және қауіпсіздікті жақсартуға бағытталған робототехника мен мехатроникада инновациялық шешімдерді құру және технологияларды әзірлеу;
Бағыт 4. ПП негізінде инновациялық композициялық материалдарды, оның ішінде әртүрлі сипаттағы қоспалармен толтырылған материалдарды әзірлеу;
Бағыт 5. Өсімдік және жануарлар шикізатынан бағалы компоненттерді биотехникалық әдістермен алу технологиясын әзірлеу.
Жобаға 45 зерттеуші және бірлесіп орындаушы ұйымдар «Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті» (ҚазҰУ) КеАҚ (бағыт 1), тұрақты даму бойынша ЮНЕСКО кафедрасы (Алматы қ.), Nazarbayev University (NU) (бағыт 3), Advanced robotics and mechatronics Systems (ARMS) зертханасы (Астана қ.).
Жоба жетекшісі, химия ғылымдарының докторы, профессор Шамбилова Г.К. жобаның жетекші орындаушылары арқылы стратегиялық үйлестіруді жүзеге асырады: Джексенов М.К., география ғылымдарының кандидаты (1-бағыт), Есенаманова М.С., техника ғылымдарының кандидаты (2-бағыт), Шармұханбет С.Р., PhD (3-бағыт), Искаков Р.М., химия ғылымдарының докторы, Кадашева Ж.К., PhD (4-бағыт), Сағындыкова С.З., биология ғылымдарының докторы (5-бағыт). Жетекші орындаушылар аталған тапсырмалардың орындалуын қадағалайды.