AP26100713 Жоба жетекшісі: Шамбилова Г.К.
AP26100713 «Экологиялық және инфрақұрылымдық мәселелерді шешу үшін екіншілік полимерлер мен лигнинді пайдалану арқылы төзімді асфальт-бетон жабындарын әзірлеудің іргелі негіздері»
Жобаны іске асыру кезеңі: 2025-2027 жылдар
Жоба жетекшісі: Шамбилова Г.К.
Жобаның мақсаты - қайта өңделген полимерлер (ПП, ПЭ) мен лигнинді қолдана отырып, климаттық және механикалық әсерлерге төзімді жаңа асфальт-бетон жабындарын жасаудың іргелі негіздерін әзірлеу. Бұл жоба пластик қалдықтарын қайта өңдеу мәселелерін шешуге және жол жабындарының беріктігін арттыруға бағытталған. Жобаны жүзеге асыру Қазақстанның жол инфрақұрылымын жақсартуға, пластик қалдықтарын кәдеге жарату арқылы экологиялық жүктемені азайтуға, сондай-ақ құрылыс саласында биоматериалдарды пайдалануды ынталандыруға мүмкіндік береді.
Жобаның міндеттері:
- Модификацияланған битумдық композициялардың рецептурасын әзірлеу. Жоба құрамына қайта өңделген және бастапқы полимерлер (ПП және ПЭ) мен лигнинді енгізу арқылы ұзақ мерзімді және берік асфальт жабындарын жасауды көздейді. Бұл жабындардың пайдалану қасиеттерін жақсартуға мүмкіндік береді. Полимерлер мен лигниннің асфальт композицияларының механикалық қасиеттеріне әсері зерттеледі. Реологиялық сынақтар ротациялық вискозиметрия және динамикалық механикалық талдау әдістерімен, сондай-ақ адгезия мен когезияны зерттеу арқылы бағаланады.
- Композициялардың реологиялық және термомеханикалық қасиеттерін зерттеу. Қоспалардың реологиялық мінез-құлқы мен температураның өзгеруіне төзімділігіне әсерін талдау үшін тәжірибелік зерттеулер жүргізіледі. Бұл зерттеулерге ТГА, ДСК, ДТМА, ДМА, морфологиялық талдау, оптикалық және электронды микроскопия, ИҚ-спектроскопия және қоспалардың ұшпа компоненттерін талдау кіреді. Бұл әдістер материалдардың жылу кеңею коэффициенттерін қоса алғанда, реологиялық, термомеханикалық және пайдалану сипаттамаларын егжей-тегжейлі зерттеуге мүмкіндік береді.
- Оптималды құрамдарға арналған зертханалық регламентті құру. Бұл кезең қайта өңделген пластиктер мен лигнинді қолдана отырып, асфальт-бетондарды дайындау және модификациялау әдістерін сипаттайтын егжей-тегжейлі регламентті әзірлеуді қамтиды. Регламент материалдарды дайындау және сынақтан өткізу кезеңдерін, сондай-ақ әртүрлі климаттық жағдайларда қажетті оңтайлы сипаттамаларға қол жеткізуге арналған технологиялық параметрлерді анықтайды.
- Модификацияланған асфальт-бетон жабындарын климаттық сынақтан өткізу. Материалдардың температураның күрт ауытқуы, жоғары температура, жоғары ылғалдылық және ультракүлгін сәулелену жағдайларындағы беріктігін бағалау үшін сынақтар ұйымдастырылады. Бұл сынақтар жабындардың қартаюға төзімділігін және қоспалардың климатқа төзімділігіне әсерін анықтайды.
- Әртүрлі климаттық аймақтарға арналған асфальт-бетондарды дайындау бойынша ұсыныстар әзірлеу. Міндет әртүрлі климаттық аймақтарда пайдалануға бейімделген асфальт-бетондарды дайындауға арналған толтырғыштардың фракциялық құрамын іріктеу және оңтайлы компоненттерді анықтауға арналған ұсыныстарды әзірлеуден тұрады.
- Модификацияланған битумдық композициялардың қасиеттерінің деректер базасын жасау. Зерттеулер барысында алынған материалдардың физика-химиялық және реологиялық қасиеттері туралы мәліметтер жүйеленіп, деректер базасына енгізіледі. Бұл жол саласында ғылыми зерттеулер мен тәжірибеде инженерлер мен ғалымдарға көмектесетін құнды ресурс болады.